สรุปองค์ความรู้จากการนำเสนอเทคนิคการประเมิน กลุ่มที่ 6

 

สรุปองค์ความรู้จากการนำเสนอเทคนิคการประเมิน กลุ่มที่ 6

การประเมินพัฒนาการทางด้านสังคม การเล่นของเด็กปฐมวัย

   ภาพการเข้าร่วมและทำกิจกรรมการนำเสนองาน กลุ่มที่ 6 ผ่านช่องทาง Google Meet

สรุปความรู้กลุ่มที่ 6

การประเมินพัฒนาการทางด้านสังคม การเล่นของเด็กปฐมวัย

 

ความสำคัญของพัฒนาการด้านสังคม

การพัฒนาการทางสังคมช่วยให้คนเราได้เรียนรู้และเข้าใจตนเองและผู้อื่นเพื่อการปรับตัว และสร้างสังคมที่จะอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข พัฒนาการด้านสังคมของทารกเมื่อแรกเกิดจะต้องดูดนมแม่ให้ได้ เพื่อบรรเทาความหิวและช่วยให้ทารกจึงเรียนรู้ว่า ในโลกนี้มีคนอื่นอยู่ด้วยและช่วยตอบสนองความต้องการของเขาได้ ซึ่งการเรียนรู้นี้เป็นกระบวนการปรับตัวทางลังคม จากการที่ ทารกได้สัมผัสใกล้ชิด แม่ และคนในครอบครัว ทารกจึงพัฒนาไปสู่การรู้จักเพื่อนและคนอื่น ได้ใช้ภาษา ได้เล่น ได้แสดงความรู้สึก ได้ เรียนรู้ข้อตกลง กฎเกณฑ์ต่างๆ ของสังคมตามวัยแต่ละช่วงอายุ

พัฒนาการทางด้านสังคม การเล่นของเด็กปฐมวัย

          การจัดกิจกรรมการเล่นสำหรับเด็กปฐมวัย นับว่าเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญมาก เพราะการเล่น เป็น ประสบการณ์ที่มีการเตรียมเด็กให้มีความพร้อมนี้ทางด้านร่างกาย อารมณ์-จิตใจ สังคม และ สติปัญญา ก่อนที่จะเข้าเรียนในระดับประถมศึกษา กล่าวไว้ดังนี้

          1. การเล่นเป็นการระบายสีผลงานที่เหลือให้เป็นไปตามธรรมชาติ

2. การเล่นเป็นการหาความสนุกเพลิดเพลิน เพื่อเป็นการพักผ่อนโดยเด็กไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อยเท่ากับการ ทำงานถึงแม้จะต้องออกแรงมาก ๆ เหมือนกัน

3. การเล่นเป็นการเลียนแบบบรรพบุรุษ เพราะเด็กเคยเห็นการกระทำของบุคคล ที่เด็กใกล้ชิด

4. การเล่นเป็นการชดเชยสิ่งที่ขาด โดยเด็กจะแสดงออกมาโดยการเล่น

บทบาทของครูในการเล่นของเด็ก

      บทบาทของครูไว้ ดังต่อไปนี้

1. ผู้สังเกต [Observe]

          2. ผู้วางแผนหรีอผู้จัดการ [Planner Organizer]

          3. ผู้ให้คำแนะนำ [Supervisor]

          4. ผู้ประเมิน [Evoluator]

พัฒนาการเล่นของเด็กปฐมวัย

1. การเล่นคนเดียว

                  เป็นการเล่นขั้นแรกของเด็กตั้งแต่แรกเกิด - 2 ปี ซึ่งการเล่นของเด็กวัยนี้เป็นการเล่นเพื่อทำความรู้จัก และหาประสบการณ์กับสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัว อาจจะมีพ่อแม่หรือพี่เลียงอยู่ข้างๆ แต่ยังไม่ต้องการเพื่อนเล่น อาจมีการเฝ้าดูคนอื่นๆเล่นและเข้าใจว่าของเล่นของฉัน

2. การเล่นคู่ขนาน (Parallel Play)

                   พบในเด็กอายุประมาณ 3 ปี เป็นช่วงที่เด็กเริ่มสังเกตและสนใจคนอื่นเล่น ยังพอใจการเล่นคน เดียว ยอมให้มีเพื่อนเล่นอยู่ข้างๆ ได้บ้าง แต่เป็นการเล่นแบบต่างคนต่างเล่น ไม่เล่นด้วยกัน

3. การเล่นกับเพื่อน (Associative Play)

                    เด็กเริ่มมีความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ม พบเมื่อ อายุประมาณ 4 ปี ซึ่งเด็กจะมีพัฒนาการทางสังคม เพิ่มขึ้น เด็กในวัยนี้นักเข้าใจว่าของเล่นฉันคือของฉัน เธอสามารถเล่นได้แต่ต้องคืน ทำให้เด็กเรียนรู้การแบ่งบัน ถ้อยทีถ้อยอาศัย และพูดคุยปรึกษากันเล่นกันได้

4. การเล่นรวมกันเป็นกลุ่ม (Cooperative Play)

                     พบกันเล่นแบบนี่ในเด็กอายุตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป เพราะเด็กวัยนี่ได้เรียนรู้และเข้าใจถึงกฎเกณฑ์ กติกา รู้จักการแพ้ชนะการใช้เหตุผล และการแก้ปัญหาซึ่งไว้ที่พ่อแม่ควรปลูกฝังคุณธรรมและกติกาทาง สังคมควบคู่ ไปพร้อมกับการเล่น

หลักการประเมินพัฒนาการของเด็ก

      หลักการประเมินพัฒนาการของเด็กตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 มีดังนี้

              การประเมินพัฒนาการเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี ควรประเมินให้ครอบคลุมครบทุกช่วงอายุ เพราะช่วงวัย นี้มีการเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว อีกทั้งมีความเลี่ยงต่อสภาพความผิดปกติต่าง ๆ จึงจำเป็นต้องเฝ้าระวังและติดตาม ดูแลอย่างใกล้ชิด พ่อแม่ ผู้เลี้ยงดูหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับการอบรมเลี้ยงดู ควรสังเกต พัฒนาการเด็กโดยคำนึงถึง ความแตกต่างระหว่างบุคคล หากพบความผิดปกติ ต้องรีบพาไปพบแพทย์ หรีอผู้ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ เกี่ยวกับพัฒนาการเด็ก เพื่อหาทางแก้ไขหรีอบำบัด ฟื้นฟูโดยเร็วที่สุด

      1. ประเมินพัฒนาการของเด็กครบทุกด้าน

      2. ประเมินเป็นรายบุคคลอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่อง

      3. ประเมินด้วยวิธีการที่หลากหลายซึ่งวิธีการประเมินที่เหมาะสมกับเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปีมีการ สังเกต พฤติกรรมของเด็กในกิจกรรมต่าง ๆ และกิจวัตรประจำวันการบันทึกพฤติกรรมการสนทนาการ สัมภาษณ์เด็ก และผู้ใกล้ชิดและการวิเคราะห์ข้อมูลจากผลงานเด็ก

                4. บันทึกพัฒนาการลงในสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (เล่มสีชมพู) และใช้คู่มือการเฝ้าระวัง และ ส่งเสรีมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข หรีอของหน่วยงานอื่น

                 5. นำผลที่ได้จากการประเมินพัฒนาการไปพิจารณาลัดกิจกรรม เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กคนนี้ และมี พัฒนาการเหมาะสมตามวัย

เทคนิคที่เหมาะสมในการประเมินพัฒนาการด้านสังคม

การประเมินพัฒนาการและการเรียนรู้เป็นองค์ประกอบที่สำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาเด็ก ปฐมวัย เป็นกระบวนการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมและความสามารถของเด็กในด้านต่าง ๆ ทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพอย่างต่อเนื่อง แล้วนำมาเรียบเรียงอย่างเป็นระบบเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการ ตัดสินใจเกี่ยวกับ เด็กหรือการคัดประสบการณ์ให้แก่เด็ก

1. การสังเกตพฤติกรรมเด็ก (Observation) วีธีการเก็บรวบรวมข้อมูลตัวเด็กอย่างไม่เป็นทางการ ใช้รวบรวมพัฒนาการทุกด้าน การสังเกตเป็นการฟัง และการเฝ้าดูพฤติกรรมที่เด็กแสดงออกตามธรรมชาติ เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับพฤติกรรมของเด็ก และเพื่อประเมินพัฒนาการเด็กการสังเกตที่ดีควรมีจุดมุ่งหมาย มีแบบสังเกต กฎเกณฑ์การให้คะแนนพฤติกรรมจากการสังเกต มีการจดบันทึกข้อมูลเป็นหลักฐานจนสามารถนำมาประเมินได้การตั้งจุดมุ่งหมายในการสังเกตพฤติกรรมเด็ก

2. การสัมภาษณ์ (Interview) เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอน อาจเกิดขึ้นระหว่างครู-เด็ก ครู-ผู้ปกครอง จะได้ผลดีถ้ามีความคุ้นเคยกับมีประโยชน์ในการทำความเข้าใจเด็ก แบ่งเป็น 3 ประเกท คือ

   1. การสัมภาษณ์แบบมี โครงสร้าง

   2. การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างหรือไม่เป็นทางการ

   3. การสัมภาษณ์แบบกึ่งใครงสร้าง – เหมาะกับผู้เริ่มต้นยังไม่มีความชำนาญ

3. การเขียนบันทึกเกี่ยวกับตัวเด็ก (Anecdotes) เป็นการเขียนเรื่องราวสั้นๆ เกี่ยวกับตัวเด็ก จากเหตุการณ์ที่มีความหมายต่อครูและเด็กครูอาจสังเกตจนกระทั่งเหตุการณ์ผ่านพ้นไปจึงบันทึก หรือจดบันทึกต่อๆ ขณะสังเกต ช่วยให้ครูพัฒนาทักษะการเขียน เรียนรู้เกี่ยวกับตนเอง พัฒนาความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการเรียนรู้ของเด็กได้ดีขึ้น

4. การใช้แบบประเมินผลพัฒนาการ / แบบสำรวจรายการ (Checklists)

   - สร้างแบบสำรวจรายการ โดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการเป็นหลัก

   - ควรใช้ควบคู่กับแบบสังเกตพฤติกรรมอย่างเป็นระบบข้อดีของการใช้ Checklists: ประหยัดเวลา บันทึกข้อมูลรวดเร็ว ยืดหยุ่นได้ สะดวกต่อการทบทวน วิเคราะห์และตีความข้อมูล สามารถทำอย่างต่อเนื่อง ไม่จำเป็นต้องเสร็จทันที ไม่ซับซ้อน

5. การเขียนบันทึก (Journal)

   - เป็นการบันทึกประสบการณ์ที่เกิดขึ้นในชั้นเรียน อาจเน้นเฉพาะเด็กที่ศึกษา หรือเฉพาะศูนย์การเรียนหนึ่งๆ

   - บันทึกความรู้สึก ความคิดเห็นได้

   - เป็นการสะท้อนความคิด วิเคราะห์ เหตุการณ์ การกระทำต่างๆ ของตนเอง

6. การทำสังคมมิติ (Sociogram)

    -เครื่องมือประเมินความสัมพันธ์ในกลุ่ม และความสัมพันธ์ทางสังคมของเด็กปฐมวัย แสดงรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในกลุ่ม สะท้อนโครงสร้างของสังคมในห้องเรียน

    -ทำให้ครูทราบบทบาทของเด็กแต่ละคนในชั้นเรียนของตน เพื่อนมีความรู้สึกอย่างไรต่อเขาใครเด่นที่สุด ใครชอบแยกตัวเล่นคนเดียว เด็กดูใดรที่ต่างคนต่างชอบเล่นด้วยกัน

    - ควรทำอย่างสม่ำเสมอ ข้อมูลอาจเปลี่ยนตามกิจกรรมและเวลาเครื่องมือสังคมมิติ นิยมใช้ 2 วิธี คือ การทายลักษณะ และ การสร้างภาพทางสังคมการทายลักษณะ

7. การใช้แบบทดสอบ (Test)การตรวจสอบว่า เด็กเกิดการเรียนรู้ พร้อมที่จะเรียนในขั้นต่อไป ซึ่งเด็กจะต้องแสดงพฤติกรรม / ปฏิกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งที่ครูสามารถสังเกตเห็นได้ เช่น สามารถตอบคำถามของครูได้ สามารถทำตามคำสั่งได้ถูกต้อง